Hoài sơn có phải là củ mài không?

Hoài sơn là một loại thảo dược quen thuộc, được sử dụng phổ biến trong y học cổ truyền. Tuy nhiên, khi tìm mua tại các khu chợ, không phải ai cũng biết đến tên gọi hoài sơn. Có người còn thắc mắc và hỏi lại liệu đây có phải là củ mài hay không. Sự khác biệt trong cách gọi này khiến nhiều người băn khoăn, thậm chí gặp khó khăn khi lựa chọn nguyên liệu. Vậy hoài sơn có phải củ mài không, hai tên gọi này có gì khác nhau? Hãy cùng Việt Thắng tìm hiểu trong bài viết dưới đây.

Hoài sơn có phải là củ mài không?

Câu trả lời là có. Hoài sơn chính là củ mài, ngoài ra còn được biết đến với một số tên gọi khác như sơn dược, khoai mài hoặc chính hoài. Đây đều là những tên dùng để chỉ phần củ của cùng một loại cây, chứ không phải các loại thảo dược riêng biệt.

Sở dĩ hoài sơn và củ mài có tên gọi khác nhau là do cách sử dụng trong đời sống và y học cổ truyền. Củ mài là tên gọi quen thuộc mà người dân thường dùng khi nhắc đến loại củ này như một loại thực phẩm. Trong khi đó, hoài sơn là tên gọi được sử dụng phổ biến trong Đông y, thường dùng để chỉ phần củ đã qua sơ chế, phơi hoặc sấy khô để làm dược liệu.

Chính vì cùng một loại củ nhưng lại có những tên gọi khác nhau nên nếu chưa tìm hiểu, bạn rất dễ nghĩ rằng hoài sơn và củ mài là hai loại riêng biệt. Thực tế, chúng chỉ khác nhau về tên gọi và cách sử dụng trong từng ngữ cảnh. Đến đây, chắc hẳn bạn đã hiểu rõ hơn về mối liên hệ giữa hai tên gọi này.

Công dụng của hoài sơn

Hoài sơn là vị thuốc được sử dụng từ lâu đời trong y học cổ truyền Việt Nam và nhiều nước phương Đông. Dược liệu này chứa một số thành phần như chất nhầy, allantoin, tinh bột và saponin. Theo Đông y, hoài sơn có vị ngọt, tính bình, thường được dùng để bồi bổ cơ thể, đặc biệt là hệ tiêu hóa, phổi và thận.

• Hỗ trợ tiêu hóa: Hoài sơn giúp bồi bổ hệ tiêu hóa, hỗ trợ hoạt động của dạ dày và đường ruột. Vì vậy, dược liệu thường được dùng trong các bài thuốc dành cho người ăn uống kém, tiêu hóa yếu hoặc thường xuyên đi ngoài phân lỏng.
• Hỗ trợ giảm ho khan: Theo Đông y, hoài sơn có tác dụng bồi bổ phổi, giúp cải thiện tình trạng phổi suy yếu. Do đó, dược liệu thường được dùng trong các bài thuốc dành cho người bị ho khan hoặc ho kéo dài.
• Hỗ trợ người bị tiểu đường: Hoài sơn chứa chất nhầy có khả năng tạo thành lớp gel khi gặp nước. Lớp gel này làm chậm quá trình tiêu hóa và hấp thu tinh bột, góp phần hạn chế tình trạng đường huyết tăng nhanh sau bữa ăn.
• Hỗ trợ cải thiện tình trạng tiểu đêm: Theo Đông y, hoài sơn có tác dụng bồi bổ thận và giúp cơ thể giữ nước tiểu tốt hơn. Vì vậy, dược liệu thường được sử dụng trong các bài thuốc dành cho người tiểu nhiều lần, đặc biệt là vào ban đêm.

Nhờ những công dụng trên, hoài sơn được sử dụng phổ biến trong các bài thuốc bồi bổ sức khỏe, đặc biệt là những bài thuốc dành cho người lớn tuổi.

Cách sử dụng hoài sơn

Hoài sơn cần được sử dụng đúng cách và đúng lượng để phù hợp với mục đích chăm sóc sức khỏe. Tùy vào thể trạng, bạn có thể tham khảo cách dùng phù hợp dưới đây.

Sắc nước uống

• Chuẩn bị: Khoảng 12 – 30g hoài sơn khô.
• Cách sắc: Rửa sạch hoài sơn, cho vào ấm cùng khoảng 3 – 4 bát nước. Đun sôi rồi hạ nhỏ lửa, tiếp tục sắc đến khi lượng nước còn khoảng 1 bát.
• Cách dùng: Chia nước thuốc thành 2 – 3 lần uống trong ngày. Hoài sơn cũng có thể kết hợp với các vị thuốc khác như đảng sâm, bạch truật hoặc sinh địa tùy theo mục đích sử dụng và bài thuốc.

Tán bột hoặc làm viên hoàn

Cách này giúp hoài sơn dễ sử dụng và thuận tiện khi cần dùng thường xuyên.

• Cách làm: Hoài sơn khô được nghiền hoặc tán thành bột mịn. Nếu muốn làm viên hoàn, bạn có thể trộn bột với một lượng mật ong vừa đủ rồi vo thành từng viên nhỏ.
• Cách dùng: Pha khoảng 6 – 10g bột hoài sơn với nước ấm để uống. Sử dụng khi còn ấm.

Dùng hoài sơn trong món ăn

Ngoài cách dùng làm dược liệu, hoài sơn còn được sử dụng như một nguyên liệu nấu ăn quen thuộc.

• Cách chế biến: Hoài sơn khô có thể ngâm mềm rồi cho vào các món cháo, súp hoặc canh hầm. Bạn cũng có thể dùng hoài sơn tươi để nấu ăn sau khi sơ chế.
• Cách dùng: Kết hợp hoài sơn với các nguyên liệu như gạo, thịt hoặc rau củ để tạo thành những món ăn bổ dưỡng trong bữa cơm hằng ngày.

Những lưu ý khi sử dụng hoài sơn

Khi sử dụng hoài sơn, bạn cần chú ý một số trường hợp sau để tránh ảnh hưởng đến sức khỏe:

• Liều lượng: Liều hoài sơn khô thường dùng trong các bài thuốc là khoảng 12 – 30g mỗi ngày. Không nên tự ý tăng lượng sử dụng vì dùng quá nhiều có thể gây đầy bụng, khó tiêu.
• Người bị đầy bụng, khó tiêu: Không nên tự ý dùng hoài sơn với lượng lớn khi đang bị đầy bụng, chướng bụng hoặc khó tiêu kéo dài.
• Người mắc bệnh tiểu đường: Hoài sơn có chứa tinh bột nên cần tính lượng sử dụng vào khẩu phần ăn hằng ngày, tránh dùng quá nhiều làm ảnh hưởng đến đường huyết.
• Người đang sử dụng thuốc điều trị, phụ nữ mang thai và cho con bú: Không nên sử dụng hoài sơn.

Hoài sơn và củ mài thực chất là hai tên gọi của cùng một loại củ, chỉ khác nhau ở cách gọi trong đời sống và y học cổ truyền. Đây vừa là nguyên liệu quen thuộc trong chế biến món ăn, vừa là dược liệu được sử dụng từ lâu trong các phương pháp chăm sóc sức khỏe truyền thống. Hy vọng qua bài viết của Việt Thắng, bạn đã hiểu rõ hơn về hoài sơn, công dụng cũng như cách sử dụng loại củ này để lựa chọn và dùng đúng mục đích.